Bebeklerin ne kadar uykuya ihtiyacı var?

Nasıl davranırlar?
- Anneden uzaklaşabilir ya da daha önceden istemediği şeyleri talep etme gelişebilir.
- İçine kapanabilir. Uyku ve yemek yemeyle ilgili sorunlar başlayabilir ya da aşırı sinirli olabilir.
- Altını ıslatabilir, parmağını emebilir, bebeksi konuşabilir.
- Kendi başına yemek yemek istemeyebilir.
- Anne-babasıyla birlikte uyumak için hayali korku hikayeleri uydurabilir.
- Anne – babaya ve çevrelerine sözlü ve fiziksel olarak sataşabilir. Kendisinden istenileni yapmakta isteksiz olabilir.
Anneyi kontrol etmek ve sevgisini sık sık sorgulama eğilimi gelişebilir.
- Okula giderken sorun çıkarabilir.

HER ÇOCUĞUN KİŞİLİĞİ FARKLIDIR

- Anne ve babalar ne kadar eşit davranırlarsa çatışmanın o kadar az olacağını sanırlar. 5 yaş ile 10 yaşın ihtiyaçları ve bunların çözümünde kullanılan yöntemler aynı olamaz. Çocukların yaş dönemlerine uygun iletişim kurmak gerekir.
- Tartışmaların olması olağandır. Ebeveynler buna müdahale ederse, çocukların sorunla baş etme becerilerinin gelişmesini engellemiş olurlar. Fiziksel zarar vermedikleri ve birbilerinin haklarını yemedikleri sürece müdahale edilmemeli, haklı ve haksız ayırımı yapılmamalı.
- Kıskançlığı yoğun yaşayan çocukla ilgili, günlük işlerde onun da seçebileceği bir yakından yardım istenmeli. Kardeşin olmadığı baş başa geçirilen saatler de planlanmalı.
- Kardeş bile olsalar her çocuğun kişiliği farklıdır. Farklılıklarına saygı gösterilme-li, kızmak yerine düşünceleri dinlenmeli.
- Ev içi ve kardeşle ilgili günlük sorumluluklar verin ve yerine getirdiğinde övün.
- Yeni bir kardeş gelme aşamasında eşyalarını onun izni olmadan bebeğe vermeyin.
- Üç yaşındaki bir büyük kardeş, bebeğin canlı olduğunu ve ona zarar verebileceğini bilemez, ilgisine gösterilen tepkiye öfkelenir. Olumlu ya da olumsuz tutumlar geliştirir.
-Anne ve baba, çocuklarla ilgili iş paylaşımı yapmalı. Anne, bebeği emzirirken baba da büyük çocuğun giysisini değiştirebilir.

PÜRÜZSÜZ İLİŞKİ BEKLEMEYİN
Prof. Dr. Yankı Yazgan
Kardeşler arasındaki çekişmeler son derece doğaldır. Kardeşler arasında pürüzsüz ve mükemmel ilişki beklentisi gerçekçi değildir. Bazı çocukların ihtiyaçları, klasik bir anne-baba yaklaşımıyla karşılanamayacak derecede yoğun olabilir; ihtiyaçlarını ne kadar karşılarsanız karşılayın bunu hissetmekte zorlanan çocuklar vardır. Bu durumlarda da çocuk psikolojisi konusunda uzman olan bir kişiye danışmak yararlı olacaktır.

‘ABİ/ABLA VURGUSU YAPMAYIN’
Uzman Psikolojik Danışman Yael Profeta
Kardeş kıskançlığı olarak adlandırılan durum, her anlamda beslenmek için kullanılan kaynağın paylaşılmasıyla ilgili sıkıntıdan doğar. Kendisine daha az sevgi, ilgi, zaman kalacağını düşünen çocuklar, hırçınlık, öfke patlamaları, ağlama krizleri, uyku problemleri, içe kapanma, alt ıslatma, dışkı kaçırma, tırnak yeme gibi birçok davranış problemleri gösterebilir. Tepki gösteren çocuğa, ebeveyn, ‘tek ve biricik’ olduğunu hissettirebilmelidir. Bazen küçük kardeşin yorucu olduğu, çok ağladığı vs. gibi ufak şikayetlerde bulunulabilir. Çocuk kardeşin bakımına katılabilir, ama istemiyorsa zorlanmamalı ve ‘abi / abla’ vurgusu da fazla yapılmamalıdır. Baş edilemeyen durumda mutlaka bir uzmana götürülmelidir.

Yapılan yeni araştırmada, tüp bebek yöntemiyle dünyaya gelenlerle diğer çocuklar arasındaki farkın genlerin kendisinde değil, onları harekete geçiren mekanizmada olduğu belirtildi.

Human Molecular Genetics dergisinde yayımlanan araştırmada, tüp bebeklerle doğal yollarla döllenmiş çocukların plasenta ile göbek bağından alınan kan örnekleri incelendi.

Araştırmacılar, “metilleme” seviyesindeki farklılıkları görmek için kan hücrelerinin DNA’sına baktılar. Metilleme, ihtiyaç olmadığında genlerin faaliyetini durduran, metil grupları olarak bilinen moleküllerin genlere eklemlenmesi sürecini anlatıyor.

Araştırma sonunda, tüp bebeklerden alınan hücrelerdeki metilleme seviyesinin diğerlerine göre önemli ölçüde düşük olduğu tespit edildi. Bunun, bazı genlerin yanlış zamanlarda aktif olduğu anlamına geldiği belirtildi. Araştırmayı yapanlardan Prof. Carmen Sapienza, “Bu epigenetik farklılıklar, embriyonik gelişmeyi etkileme potansiyelinin yanı sıra birçok hastalık riskinin artmasıyla bağlantılı olan gen dışavurumunun uzun dönemli düzenini etkileme potansiyeline sahiptir” dedi.

Bu tür değişimlerin tüp bebeklerin çocuklarına geçme ve böylece insan gen havuzuna yayılma ihtimalinin de bulunduğu belirtildi. Bulgunun, giderek büyüyen yardımcı üreme teknikleri sanayisi üzerinde önemli etkisi olabileceği ifade edildi.

Bir bebeğin tüm gece uyuması her yeni ebeveynin ulaşmaya çalıştığı bir aşamadır. Kısa süre sonra her gece sıcak banyolar, kabarık pijamalar ve resimli hikâyelerin pek çok kez okunması ailenin rutini ve aynı zamanda sevilen bir aile geleneği haline gelecektir.

Konu uyumaya ve kendi bebeklerine geldiğinde ebeveynlerin pek çok sorusu vardır. İlk ve en önemli olanı şudur: Bebeğimin ne kadar uyumaya ihtiyacı var?

İşte bazı genel öneriler!

Yaşlarına göre ihtiyaç duydukları yaklaşık uyku miktarı

Yeni doğan ›Günde 16 – 18 saat

3 hafta › Günde 15 – 18 saat

6 hafta › Günde 15 – 16 saat

4 ay › 9 – 12 saat artı iki kısa uyku (her biri 2 – 3 saat)

6 ay › 10 – 11 saat artı iki kısa uyku (her biri 2 – 3 saat)

9 ay › 10 – 12 saat artı iki kısa uyku (her biri 1 – 2 saat)

1 yaş › 10 – 11 saat artı bir – iki kısa uyku (her biri 1 – 2 saat)

18 ay › 10 – 12 saat artı genellikle bir kısa uyku (1 – 2 saat)

2 yaş › 11 – 12 saat artı bir kısa uyku (1 – 2 saat)

3 yaş › 10 – 11 saat artı muhtemelen bir kısa uyku (2 saat)

Konuşma iletişim kurmak, duygu ve düşüncelerimizi aktarmak için kullandığımız etkili araçlarımızın başında geliyor. Konuşmanın bozulduğu her durumda iletişimimiz de kurulması aksıyor. Özürlü konuşma, aile içi ve dışında büyük güçlüklere yol açıyor, çok çeşitli uyum sorunları ortaya çıkabiliyor. Sorunlar özellikle eğitim alanında yaşanan olası sıkıntılara kaynaklık ediyor.

Kekeleme iletişimin bozulmasına yol açtığında sıkıntı ve gerginlik yaratıyor. Alay edilme, konuşmadan dolayı dikkat çekme çocuk için dayanılmaz bir gerginlik doğuruyor. Bu tür bir durum sonunda da başta akademik olmak üzere birçok sosyal etkinlikten uzaklaşan çocuk zarar görebiliyor. Bu etkilenmenin sonuçlarını önceden kestirmek her zaman mümkün olmuyor.

Kekemelik, sözel anlatımın akıcılığının istemsiz olarak kesilmesiyle ortaya çıkıyor. Genellikle ses ya da hecelerin tekrarı, uzatılması, duraksaması ya da sesin tamamen durması şeklinde ortaya çıkıyor. Bu özelliğinden dolayı kekemelik “Akıcı Konuşma Bozukluğu” olarak da adlandırılabiliyor. Göz kırpma, yüz buruşturma, dil ve dudak titremeleri, başın ani atma hareketleri ve nefes alma düzensizlikleri görülüyor. Telefon konuşması, topluluğa konuşma, takdim yapma, kendi ismini söyleme, otorite figürlerine karşı konuşma, iş görüşmesi ve resmi sunumlarda artarak ortaya çıkabiliyor.

Kekelemesi olan çocukların, olmayanlara göre daha fazla davranışsal ve duygusal sorun yaşadıklarını tespit edildiğini belirten Anadolu Sağlık Merkezi Psikiyatri Uzmanı Dr. Zafer Atasoy şunları söyledi:

“Kekelemede ailesel yatkınlıktan söz ediyoruz ancak bu değerlendirme genetik bir geçiş anlamını içermiyor. Kekeleme nedeni ile ilgili yapılan çalışmalarda kekelemesi olan ve olamayan çocuklar ve ailelerinin özellikleri arasında belirgin fark görülmedi. Ancak kekelemesi olan çocukların olmayanlara göre daha fazla davranışsal ve duygusal sorun yaşadıkları tespit edildi. Bu artış kekelemenin nedeni olabileceği gibi sonucu da olabilir. Diğer yandan kekelemesi olan çocukların ailelerinin bir kısmında titizlik, düzen, mükemmeliyetçilik gibi özelliklerin yanı sıra baskıcı, aşırı koruyucu oldukları da bildiriliyor. Kekeme çocuklarda çekingenlik, korkma, titizlik, sıkıntılı olma kişilik özellikleri olarak ön planda. Kekelemenin başlaması sıklıkla ani oluyor. Köpek kovalaması, şahit olunan kavga gibi örseleyici ve yoğun duygusal bir durum sonrasında kekemeliğin ortaya çıkması klinikte sık görülen bir durum. “

Kekeleme ortaya çıktıktan sonra büyük oranda çocuğun gelişim süreci içinde kendiliğinden sönüyor. Konuşma bozukluğunun dönemleri de bulunmuyor. Ancak sönmemiş ya da tedavi edilmemiş ve uzamış kekelemeden ileri dönem olarak söz edilebiliyor.

Kekemeliğin tedavisi için ne zaman bir uzmana başvurmalı?

Diğer tüm sağlık sorunlarında olduğu gibi tedaviye ne kadar erken başlanırsa, başarı şansı da o denli artıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Psikiyatri Uzmanı Dr. Zafer Atasoy kekemeliğin tedavi süreci ile ilgili şu bilgileri verdi:

“Öncelikle çocuğun bozulmuş olan konuşmasını düzeltmek için zorlanmaması gerekiyor. Bunun için konuşması kesilmemeli uyarılarak düzgün konuşması istenmemeli. Çocuk düzgün konuşmak ister ancak başaramadığı için huzursuzluk duyar. Yapılacak uyarılar çocuğu daha büyük gerginlik ve sıkıntı içine sokabilir. Böyle bir uyarı çocuğun kekelemesini artırmaktan başka bir işe yaramaz. Sabırla, düzeltmeden, ağzından kelime çalmadan, onun yerine konuşmadan dinlemek tedavi için ön koşuldur. Benzer bir tutumla karşılaşan ve kekelemesine karşın ilişkisini sürdüren çocuk kendisini rahat hissedeceği için konuşması da rahatlar. Kekeleyen çocuğun duygusal olarak rahat bir durum içinde olmadığının unutulmaması gerekiyor.”

Kekelemesi olan çocuk için anne babanın öncelikle, bu durumun büyük oranda kalıcı olmadığını bilmesi önem taşıyor. Durumu abartılı bir tepki ile karşılamamak ve sükûneti korumak gerekiyor. Çocuğun bilerek yapmadığı, kendisinin bu kekelemeden dolayı acı çektiği göz önünde tutulmalı. Bu tabloyu ortaya çıkaran etken olarak gördükleri, çocukları için taşınması zor duygusal durum(lar) varsa bunu ortadan kaldırma ya da daha kolay taşınabilir hale getirmek ana baba görevi olarak kabul edilmeli.

2 -6 yaş grubundaki çocukların yüzde 5’inde kekeleme görülüyor. Kekemeliğe en sık rastlanan yaş grubu ise 3 – 4 yaş arası. Kekelemesi olan çocukların yaklaşık yüzde 80’i ergenlik öncesinde belirtilerinden kurtuluyor, bu grup içinde olan kekelemeyi “fizyolojik” olarak adlandırmak mümkün. Kekemelik toplumda yüzde 1 oranında görülüyor. Erkek çocuklarda kekemelik, kız çocuklara göre iki misli fazla karşımıza çıkıyor. Bu oran erişkinlik döneminde artarak 5 misline yükseliyor. Ailesel sıklık oranı yüzde 50 civarında bulunuyor.

Uyandığımda annem gülerek beni kucağına aldı ve yüksek bir şeyin içine oturtup bağladı. O şeyi hiç sevmiyorum, ne zaman içine oturtsalar, garip tadı olan bir şeyi dilimin üstüne değen uzun saplı bir aletle ağzıma sokmaya çalışıyorlar. İstemediğimi niye bir türlü anlamıyorlar? Yüzümü çeviriyorum, ağzımı kapıyorum, ama yine de beni dinlemiyorlar. Bugün annem hiç meme vermedi bana. Öylesine açım ki. O şeyden birkaç kaşık aldım ağzıma. Ama istemiyorum artık. Hala ısrar ediyorlar. Bir ara, babam eliyle bir oyun oynarken dalmışım ağzım açılmış, annem bir şekilde sokmuş o şeyi. Ama yutamadım, ağzımda geveledim durdum. Annem yutayım diye işaret edip duruyor ama yutamıyorum. Çok yorgunum, uyuyakaldım.

Uyandım ve yine ağlıyorum. Annem yine meme vermedi. Çok acı çekiyorum. Neden kendileri o büyük masada yemek yerken elime verdikleri şekilleri ve tatları çok eğlenceli şeyleri denetmiyorlar artık? Neden kimse bir şey söylemiyor? Artık çok yorgunum, annemin ağzıma soktuğu o şeyleri yedim. Sonra kustum. Annem beni yine o amcaya götürdü. Şimdi tadı daha da kötü adına ilaç dedikleri şeyler veriyorlar. Artık annem benimle oynamıyor. Bütün gün o garip sandalyedeyim; hatta parka bile gitsek salıncaktayken annem ağzıma bir şeyler sokmaya çalışıyor.

Artık ağlamıyorum.

Ağız ve diş sağlığı, vücut sağlığı açısından büyük önem taşıyor. Bu konuda henüz erken yaşlarda adım atılması, ağız ve diş bakımına özen gösterilmesi gerekiyor. Süt dişleri geçici olduğu için çoğu kez ebeveynler tarafından önemsenmiyor. Oysa süt dişlerinin ihmal edilmesi, ileride daimi dişlerde de çeşitli sorunlara yol açabiliyor. Bu nedenle diş kontrollerine bebeklikten itibaren başlanmasının önemini vurgulayan Anadolu Sağlık Merkezi Diş Hekimi Ayça Neşve Kayabaşoğlu, bebeklerin ilk diş muayenesinin altı ay ile bir yaş arasında yaptırılması gerektiğini söylüyor. Ayça Neşve Kayabaşoğlu, erken yaşlarda ağız ve diş bakımı ile ilgili sorularımızı yanıtladı.

Bebeklerin ilk diş muayenesi ne zaman yaptırılmalı?

Bebeklerin ilk diş muayenesinin, dişleri çıkmaya başladıktan sonra, genellikle altı ay ile bir yaş arasında yaptırılması gerekiyor.

Bir yaş, muayene için çok erken değil mi?

İlk diş hekimi ziyaretinin bu kadar erken başlamasının en önemli nedeni, hekimlerin bebeklik döneminde dişlerin nasıl temizlenmesi gerektiğini ebeveynlere göstermesidir. Ayrıca, halk arasında biberon çürüğü olarak da adlandırılan ve yanlış beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak oluşabilen erken dönem çocukluk çağı çürüklerinden çocukların korunabilmesi için küçük yaşta ağız diş muayenesinin yapılması büyük önem taşır.

İlk yaş muayenesinde bebekler ağrı hisseder mi?

Bu dönemde ağız diş muayenesi bebek, ebeveynin kucağında otururken ya da yatarken gerçekleştirilir. Bebeği korkutmamak için tüm hareketler yavaş ve nazikçe, genellikle hiçbir el aleti kullanılmadan yapılır. Bu sayede bebeğin ilk muayenesi ağrısız bir şekilde gerçekleşmiş olur.

İlk yaş muayenesine gelirken nelere dikkat etmek gerekir?

İlk yaş muayenesinin amacı bebeğin diş sağlığı, koruyucu uygulamalar ve beslenme konularında ayrıntılı bilgiler vermektir. Çocuğun ağız içi muayenesinin ardından ebeveynlere muayene ile ilgili ayrıntılı bilgiler verirken çocukla ilgilenecek bir yakının da beraber olması rahat bir ortam sağlar.

Çocukları ilk diş hekimi muayenesine alıştırmak için neler yapılmalı?

İlk muayeneden önce bu konuda yazılmış hikaye kitapları okunarak çocuklar ilk deneyime hazırlanabilirler.

Eğer tedavi gerekirse çocuklar bu duruma nasıl hazırlanmalı?

• Tedavi öncesinde “korkma, hiç acımayacak” gibi cümleler kurmamak gerekiyor. Bu tür cümleler çocukların bilinçaltında acıyabileceği fikrini doğurabilir.
• Çocuk diş hekimi randevusundan sonra hediye ile ödüllendirilmemeli. Böylelikle muayeneler için rutin bir uygulama algısı yaratılabilir.
• Çocuğa geçmiş diş hekimi deneyimlerinden olumlu cümlelerle bahsetmek önem taşıyor. Eğer diş hekimine gitmeyi reddederse dişlerinin daha çok çürüyeceği ve sonrasında iğne yapılıp çekilmek zorunda kalabileceği gibi korkutucu cümleler kurulmamalı. Çünkü tüm bu işlemler, bir gün çocuğunuzun gerek duyabileceği tedaviler olabilir.
• Diş hekiminin dişlere bakmak dışında bir şey yapmayacağı konusunda çocuğa söz verilmemeli. Bırakın çocuk hekimi dinleyerek kendi izlenimleri ve hissettikleriyle bu durumun üstesinden gelsin. Zor bir tedavi yapılacak olsa bile, ilk ziyarette çocuk ile hekim arasında güçlü bir güven duygusu oluşursa bu deneyim kolaylıkla aşılabilir.

İlk diş hekimi ziyaretinde neler yapılıyor?

İlk muayenede ayna ve ışık yardımıyla çocuğun tüm dişlerine bakılarak var olan sorunlar ve tedavi yöntemleri belirleniyor ve ebeveyne bilgi veriliyor. En önemlisi diş sağlığı açısından beslenmede nelere dikkat edilmesi ve koruyucu uygulamalar hakkında ebeveynler bilgilendiriliyor. Bu işlemler yapılırken kullanılan tüm aletler çocuğa tanıtılıyor ve bazı aletleri onların denemesine izin veriliyor. İlk muayenede canı yanmayan, hatta oynanan oyunlar sayesinde odadan mutlu ayrılan çocuk bir sonraki randevuya çok daha rahat geliyor.

Çocuk tedavi olurken aileden birinin yanında kalması gerekir mi?

• Dikkatleri çok kolay dağılabildiği için bazen tedavi başladığında, çok küçük yaştaki çocuklar dışında, ailelerin bekleme salonlarında kalması daha uygun olabiliyor. Bu nedenle ebeveynlerin çocuklarına tüm tedavi süresince yanlarında olacakları konusunda bilgi vermemeleri, tedavinin seyri açısından önem taşıyor.
• Ebeveynler eğer tedavi süresince mutlaka çocuklarının yanında olmak istiyorlarsa, mümkün olduğunca çocukla sözlü iletişim kurmamaya çalışmalılar. Özellikle “acıyor mu?” gibi sorular çocuğun uyumunu olumsuz yönde etkileyeceği unutulmamalı.

Makalede, vaktinden önce olan doğumlarda son 20 yılda, başta Kuzey Amerika ve Avrupa olmak üzere gelişmiş ülkelerde de “önemli artış” olduğu kaydedildi.

1990’ların ortalarıyla 2007 arasındaki dönemde yapılan araştırmalara dayanılarak, 37 haftadan önce olan doğumların yüzde 85’inin, 70 milyon prematüre doğumla Asya ve 40 milyon prematüre doğumla Afrika’da olduğu belirtildi.

Doğumların tümüne oranla en yüksek prematüre doğumun yüzde 12 ile Afrika’da ve yüzde 10,6 ile Kuzey Amerika’da olduğu ifade edildi. Avrupa’da bu oranın yüzde 6,2, Latin Amerika ve Karayibler’de yüzde 9,1 olduğu kaydedildi.

Asya ve Afrika’daki erken doğumların çoğunun gebelik sırasında kadındaki enfeksiyonları tedavi etmek için gerekli ilaçların bulunamamasından kaynaklandığı belirtildi.

Gelişmiş ülkelerde erken doğumların artmasının nedeninin ise geç yaşta anne olan kadınların sayısının artması, kısırlık tedavileri ve sezaryanın daha çok tercih edilmesi olduğu bildirildi.